آغاز پویش «سلام محله»/ ثبت‌نام ۲۰ هزار و ۶۴۲ داوطلب برای مشارکت محلی

به گزارش کارآفرینان موفق، سید جواد حسینی امروز یکشنبه ۱۲ بهمن در نشست با رسانه‌ها گفت: طرح «سلامت اجتماعی محله‌محور» سازمان بهزیستی با تمرکز بر ارتقای سلامت اجتماعی جامعه و برخورداری عادلانه و باکیفیت شهروندان از خدمات اجتماعی اجرا می‌شود.

وی افزود: در این طرح، دو مثلث طلایی به‌عنوان چارچوب اصلی تعریف شده است که شامل اهداف بلندمدت سازمان بهزیستی و رویکردهای روش‌شناختی و راهبردی می‌شود. بر اساس این چارچوب، هدف نهایی بهزیستی دستیابی به سلامت اجتماعی در سطح جامعه و تحقق عدالت در ارائه خدمات است.

رئیس سازمان بهزیستی متذکر شد: در همین راستا، سه راهبرد اصلی برای اجرای طرح سلامت اجتماعی در نظر گرفته شده است که شامل رویکردهای شناختی، خانواده‌محور، مشارکت‌محور و محله‌محور می‌شود. این راهبردها با هدف افزایش اثربخشی مداخلات اجتماعی و تقویت سرمایه اجتماعی در سطح محلات طراحی شده‌اند.

چرخش به سمت محله محوری

وی با اشاره به راهبردهای تحول‌آفرین سازمان بهزیستی گفت: برای تحقق رویکرد سلامت اجتماعی، ۱۳ راهبرد تحول‌آفرین طراحی شده است که یکی از مهم‌ترین آن‌ها، چرخش از «مؤسسه‌گرایی و دولت‌محوری» به سمت «محله‌محوری» است.

حسینی در توضیح مفهوم محله‌محوری افزود: در سطح جهان سه مدل اصلی برای اجرای رویکرد محله‌محور وجود دارد. در مدل نخست، سازمان‌های دولتی به محلات ورود می‌کنند و خدمات را در دسترس ساکنان قرار می‌دهند. در مدل دوم، ساختارهای محلی درون محلات شکل می‌گیرد مانند شوراهای محله یا شورایاری‌ها که نقش واسط میان مردم و نهادهای رسمی را ایفا می‌کنند.

به گفته وی، مدل سوم که از آن به‌عنوان خودیاری یا همیاری داوطلبانه محلات یاد می‌شود، مبتنی بر مشارکت مستقیم مردم است. این مدل از ابتدای دهه ۷۰ در سازمان بهزیستی دنبال شده و با شکل‌گیری گروه‌های اجتماع‌محور شامل گروه‌هایی مانند «محب»، «مانا»، «خاتم»، «همیاران خرد مالی» و «همیاران سلامت روان» که در حال حاضر به حدود ۹۰۰ مؤسسه رسمی تبدیل شده‌ است، هستند.

وی ادامه داد: طرح سلام با تکیه بر مدل سوم و با رویکردی تلفیقی از محله‌محوری، فعالیت خود را دنبال می‌کند. در این الگو، فعالیت‌های داوطلبانه و نظام‌مند باید از دل خود محلات شکل بگیرد و دولت نیز نقش حمایتی و تسهیل‌گر را برای تقویت این فعالیت‌ها ایفا کند.

وی در تشریح سوابق و پشتوانه‌های اجرای پویش «سلام محله» گفت: این پویش در سه سطح سازمان بهزیستی، ملی و بین‌المللی مورد بررسی و مطالعه قرار گرفته است.

فعالیت ۱۱ هزار گروه داوطلب در بهزیستی

به گفته وی در سطح سازمان بهزیستی، تجربه اجرای طرح‌هایی مانند «محب»، «خاتم»، «همیاران بانوان سرپرست خانوار» در قالب فعالیت بیش از ۱۱ هزار گروه داوطلب وجود دارد که مجموعاً حدود ۱۲۰ هزار داوطلب سازمان بهزیستی در محلات کشور فعالیت می‌کنند.

وی افزود: در سطح ملی نیز تجربه‌های موفقی همچون بسیج محلات در دوران دفاع مقدس، اجرای طرح بسیج ملی سلامت در دوران همه‌گیری کرونا و مشارکت‌های مردمی در مدیریت بحران‌های طبیعی و حوادث غیرمترقبه در کشور وجود دارد که نشان‌دهنده ظرفیت بالای مشارکت اجتماعی در سطح محلات است.

به گفته وی، در عرصه بین‌المللی نیز نمونه‌های قابل توجهی بررسی شده است از جمله تجربه ژاپن در نظام «کوفیان»، طرح «مدارس به‌عنوان اجتماع محلی» در ویتنام و اجرای برنامه «CBR» (توانبخشی مبتنی بر جامعه) در کشورهای آفریقایی که همگی بر مشارکت مردم و محوریت محله تأکید دارند.

اصول موفقیت محله محوری

رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به تحلیل محتوای این تجارب گفت: بررسی‌ها نشان می‌دهد طرح‌های موفق دارای ویژگی‌های مشترکی هستند که از جمله آن‌ها می‌توان به نقش اساسی مردم، در نظر گرفتن محله به‌عنوان واحد بنیادین، تمرکز بر توسعه مردمی‌سازی، شکل‌گیری کانون‌های اقدام محلی مانند مساجد و مراکز خدماتی، برندسازی فعالیت‌های محله‌محور و تمرکززدایی اشاره کرد.

وی ادامه داد: همچنین تأکید بر اعتمادسازی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی، انجام مداخلات به‌موقع و ارائه خدمات پیشگیرانه از دیگر شاخص‌های کلیدی طرح‌های موفق محله‌محور به شمار می‌رود.

حسینی درباره گام‌های عملیاتی برای پیاده‌سازی طرح «سلام محله» گفت: یکی از اقدامات مهم در این مسیر، افتتاح کانون‌های محله‌ای پویش «سلام محله» است که بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده در روز ۱۴ بهمن‌ماه حدود ۲ هزار و ۷۰۰ کانون محله در سراسر کشور افتتاح می‌شود.

به گفته وی، داوطلبان در محلات مختلف کشور می‌توانند در قالب این پویش و در ۱۳ موضوع مشخص با یکدیگر همکاری کنند و ثبت‌نام برای مشارکت در این طرح از هم‌اکنون به‌صورت آنلاین آغاز شده است.

ثبت‌نام ۲۰ هزار داوطلب در پویش سلام محله

رئیس سازمان بهزیستی افزود: سامانه ثبت‌نام داوطلبان حدود سه روز است که فعال شده و در همین مدت، ۲۰ هزار داوطلب جدید علاوه بر داوطلبان قبلی، در این سامانه ثبت‌نام کرده‌اند.

وی با اشاره به زیرساخت‌های اجرایی پویش «سلام محله» گفت: مکان‌های اجرای این پویش، ۲ هزار و ۵۰۰ مرکز «مثبت زندگی» در سراسر کشور است. این مراکز رویکرد مدیریت محله‌محور را انتخاب کرده‌اند و موظف هستند کانون‌هایی را در سطح محله تعیین کنند که تاکنون ۲ هزار و ۷۰۰ کانون محله‌ای شناسایی و تعیین شده است.

به گفته وی، از ابتدای بهمن‌ماه تبلیغات و اطلاع‌رسانی این پویش آغاز شده و در روز ۱۴ بهمن تمامی ۲ هزار و ۷۰۰ مرکز تعیین‌شده، رویداد حضوری پویش «سلام محله» را برگزار خواهند کرد. همچنین در روز ۲۲ بهمن‌ماه و هم‌زمان با مسیر راهپیمایی، ثبت‌نام حضوری داوطلبان انجام می‌شود و مرحله بعدی ثبت‌نام داوطلبان نیز در تاریخ ۲۰ اسفندماه ادامه خواهد داشت.

وی ادامه داد: داوطلبان می‌توانند در گروه‌های مختلفی از جمله حوزه سلامت، توانمندسازی، فرهنگی، فنی و عمرانی و همچنین فوق‌برنامه‌ها برای فعالیت‌های داوطلبانه ثبت‌نام کرده و در اجرای برنامه‌های محله‌محور مشارکت داشته باشند.

رئیس سازمان بهزیستی بیان کرد: برای قوام و اثربخشی طرح «سلام محله»، اقدامات برانگیزاننده، پشتیبانی‌کننده و پایدارکننده ضروری است، خود پویش شامل فعالیت‌های برانگیزاننده‌ای مانند مسابقات ورزشی، طرح «مهر و گفت‌وگو»، پاتوق‌های سالمندی، غربالگری سلامت چشم سالمندان و برگزاری مسابقات محله‌ای است.

حسینی گفت: در بخش اقدامات پشتیبانی‌کننده، دولت و دستگاه‌های عمومی شامل شهرداری‌ها، کمیته امداد و سایر نهادها به‌عنوان حمایت‌کننده اصلی عمل می‌کنند. همچنین، مشارکت مردمی از طریق تعاونی‌های محله‌محور در سطح محلات شکل می‌گیرد و بانک رفاه با ایجاد «حساب امید محله» تسهیلات مالی محلی ارائه خواهد داد. از دیگر اقدامات پشتیبانی‌کننده می‌توان به بانک زمان و آموزش، نیازسنجی، حمایت‌طلبی، پروژه‌نویسی، طراحی و تدوین نقشه سلامت اجتماعی محله و ایجاد بانک دارایی‌های محلی شامل منابع مالی، انسانی، فرهنگی، اجتماعی و طبیعی اشاره کرد.

حسینی افزود: برای پایدارسازی طرح نیز اقداماتی از جمله ایجاد سازمان‌های اجتماع‌محور محلی و تشکیل گروه‌های خودیاری شامل شبکه تسهیلگران در حال اجرا است.
تا کنون ۲ هزار و ۶۴۸ کانون محله‌محور شناسایی شده، ۲ هزار و ۵۵۶ تسهیلگر ماهر آموزش دیده‌اند و ۲ هزار و ۶۳۶ محله تحت پوشش قرار دارند. همچنین، ۲ هزار و ۳۸۶ مرکز مثبت زندگی به‌عنوان همکار پویش فعالیت می‌کنند و تاکنون ۲۰ هزار و ۶۴۲ نفر در سامانه طرح «سلام محله» ثبت‌نام کرده‌اند.

وی متذکر شد: در اجرای طرح «سلام محله»، ۴۹۱ مسجد، ۲۳۷ مدرسه، ۱۵۶۳ مرکز مثبت زندگی، ۶۰ سرای محله، ۲۹۷ مرکز مانند کتابخانه، شورایاری‌ها، دهیاری‌ها و سالن‌های ورزشی به‌عنوان کانون‌های محله تعیین شده‌اند.

روز پویش سلام محله چه اتفاقی رخ می‌دهد؟

وی افزود: در روز ۱۴ بهمن، روز رویداد اصلی طرح، فعالیت‌های متنوعی در کانون‌های محله برگزار خواهد شد. این فعالیت‌ها شامل برپایی میزهای خدمت، استعدادیابی و مهارت‌آموزی برای نوجوانان ۱۳ تا ۱۸ سال، ثبت‌نام حضوری داوطلبان، غربالگری بینایی و سلامت روان، غربالگری سلامت جسمی زنان و همچنین جشن‌های فرهنگی و محلی است.این اقدامات با هدف تقویت مشارکت اجتماعی، ارتقای سلامت جسمی و روانی شهروندان و ایجاد فرصت‌های داوطلبانه و فرهنگی در سطح محلات کشور انجام می‌شود.

۶ گام پس از پویش سلام محله

حسینی گفت: پس از اجرای پویش «سلام محله»، ثبت‌نام داوطلبان و ساماندهی آن‌ها، سازمان بهزیستی کشور اقدام به انجام مجموعه فعالیت‌های راهبردی کرده است. این اقدامات شامل چند گام کلیدی است که عبارتند از،
گام اول، کانون‌سازی محله‌ای و محور این گام، مراکز مثبت زندگی است که با هدف ایجاد نظام ارجاع و تداوم فعالیت‌های محله‌ای شکل گرفته‌اند.

وی ادامه داد: گام دوم، طراحی سامانه ثبت تعهدات دستگاه‌ها است و در این سامانه، دستگاه‌های اجرایی می‌توانند میزان ظرفیت خود برای ارائه خدمات در محلات، روزهای فعالیت و نوع خدمات ارائه‌شده را ثبت کنند. برای مثال، وزارت ورزش مسئولیت فعالیت‌های ورزشی و سازمان فنی و حرفه‌ای مسئول آموزش‌های مهارتی را بر عهده دارد.
گام سوم، تقویت ظرفیت اقتصادی و مالی محلات است و این اقدام با هدف افزایش خوداتکایی و پایداری مالی محلات انجام می‌شود و شامل راه‌اندازی تعاونی‌های محله‌محور و ایجاد «حساب امید محله» برای ارائه تسهیلات محلی است.

رئیس سازمان بهزیستی ادامه داد: گام چهارم، ساماندهی و توسعه گروه‌های داوطلب‌محور است و این اقدام با هدف استفاده بهینه از ظرفیت‌های موجود و فعال‌سازی توانمندی‌های محلی انجام می‌شود.گام پنجم، آموزش و توانمندسازی مستمر داوطلبان است و در این مرحله، آموزش‌های تخصصی و مهارتی به داوطلبان ارائه شده تا کیفیت و اثربخشی فعالیت‌های محله‌محور افزایش یابد.گام ششم، انگیزه‌بخشی و انتقال تجربه از طریق رسانه‌ها است و هدف از این اقدام تقویت هویت محله‌ای، یادگیری جمعی و ایجاد انگیزه برای مشارکت مستمر مردم در فعالیت‌های محله‌محور است.

رئیس سازمان بهزیستی متذکر شد: این گام‌ها با هدف تقویت مشارکت اجتماعی، افزایش کارایی فعالیت‌های محله‌ای و پایدارسازی اقدامات داوطلبانه در سطح محلات کشور دنبال می‌شوند.