رهبری تحولی و هوش مصنوعی در مدیریت و ارائه راهکارهای پیاده سازی هوش مصنوعی در سازمانها بانگاهی ساده و کاربردی

این مقاله با عنوان، دکتر نوشا هژبرنژاد، استاد دانشگاه، رهبری تحولی و هوش مصنوعی در مدیریت و ارائه راهکارهای پیاده سازی هوش مصنوعی در سازمانها بانگاهی ساده و کاربردی به کارآفرینان موفق ارسال شده است.

رهبری تحولی و هوش مصنوعی در مدیریت و ارائه راهکارهای پیاده سازی هوش مصنوعی در سازمان‏ها بانگاهی ساده و کاربردی

مقدمه:

پیشرفت سریع فناوری‏های هوش مصنوعی (AI) تأثیر عمیقی بر مدیریت و رهبری سازمان‏ها گذاشته است. (AI) توانسته مسیر مدیریت سازمان ها را تغییر دهد. در سال‌های‏‏‏‏‏‏‏‏‏ اخیر ‌، ‏‏‏‏‏‏‏‏‏ سازمان‌ها‏‏‏‏‏‏‏‏‏یی که با هوش مصنوعی کار میکنند. نه تنها فرایند‌های‏‏‏‏‏‏‏‏‏ خود را بهبود ‌می‌‏‏‏‏‏‏‏‏‏بخشند‌، ‏‏‏‏‏‏‏‏‏بلکه تصمیم‌گیری‌، ‏‏‏‏‏‏‏‏‏نوآوری و بهره وری را نیز افزایش ‌می‌‏‏‏‏‏‏‏‏‏دهند.

در عین حال، پیاده سازی هوش مصنوعی بدون برنامه ریزی دقیق، می‏تواند منجر به سردرگمی، هزینه‏های غیر ضروری و مقاومت کارکنان شود. از این رو، مدیران باید ضمن درک درست از ظرفیت‏های هوش مصنوعی، مسیر گام به گامی برای استقرار آن طراحی کنند. از دیدگاه مدیریت، استقرار موفق هوش مصنوعی صرفا به فراهم‌سازی زیر‌ساخت‌های فناورانه محدود نمی‌شود، بلکه نیازمند نهادینه‌سازی نگرش‌ها، ارزش‌ها و الگو‌های رفتاری متناسب با آن در سطح سازمان است.

رویکردی تحلیلی از منظر مدیریت

رهبران امروز باید با هوش مصنوعی آشنا باشند و توانایی کار با داده ها و مدل‌های‏‏‏‏‏‏‏‏‏ تحلیلی را داشته باشد . رهبران میانی نقش کلیدی در اجرای استراتژی AIدارند و نیازمند مهارت‌های‏‏‏‏‏‏‏‏‏ ترکیبی فنی و مدیریتی هستند. گزارش‌های‏‏‏‏‏‏‏‏‏ جهانی نشان ‌می‌‏‏‏‏‏‏‏‏‏دهد که سازمان‌هایی‏‏‏‏ که هوش مصنوعی را با چهارچوب مدیریتی مناسب ترکیب میکنند‌، ‏‏‏‏‏‏‏‏ عملکرد بسیار بهتری دارند. آنها فقط فناوری را نمی‌‏‏‏‏‏‏‏‏‏خرند، بلکه مدل عملیاتی ‌، ‏‏‏‏‏‏‏‏‏سرمایه انسانی و حاکمیت داده را نیز همزمان توسعه ‌می‌‏‏‏‏‏‏‏‏‏دهند. این موضوع باعث می شود تصمیمات دقیق تر و سریع تر گرفته شوند و فرصت‌های‏‏‏‏‏‏‏‏‏ جدید برای رشد سازمان ایجاد گردد.

این امر مستلزم برنامه ریزی راهبردی، رهبری تحول‌گرا و ایجاد ظرفیت‌های سازمانی پایدار است. نخست ارتقای سواد فناورانه و آگاهی‌رسانی سازمانی پیش نیاز شکل گیری فرهنگ مطلوب محسوب می‌شود. مدیران باید زمینه‌ای فراهم سازند که کلیه ذی‌نفعان، مدیران، کارکنان اداری و …درک روشنی از قابلیت‌ها، محدودیت ‌ها و پیامد‌های هوش مصنوعی داشته باشند.چنین سطحی از آگاهی، مقاومت‌های شناختی و روانی را کاهش داده و پذیرش سازمانی را تسهیل می‌کند.

دوم، استقرار هوش مصنوعی نیازمند طراحی سازوکارهای حمایتی و انگیزشی و مشارکت‌محور است. سازمان باید به گونه ای عمل کند که استفاده از هوش مصنوعی، تهدیدی برای نقش‌های حرفه ای افرار تلقی نشود. از این رو، بازارایی نقش‌ها، شفاقیت سازی فرآیند ها، ایجاد نظام‌های پاداس و بهره‌گیری از مدیریت مشارکتی، از ابزار‌های کلیدی برای تقویت پذیرش و همراهی کارکنان به‌شمار می‌روند.

سوم، بهره گیری از هوش مصنوعی در محیط‌های سازمانی، چالش‌های اخلاقی و حقوقی متعددی را مطرح می‌سازد،از جمله حفظ حریم خصوصی داده‌ها، تضمین عدالت سازمانی و پیشگیری از سوگیری الگوریتمی. بنابراین، تدوین چارچوب‌های اخلاق حرفه ای و سیاست‌های راهبردی داده ضروری است و  مدیران باید  فرهنگ استفاده مسئولانه، شفاف و پاسخگو از فناوری را سازمان نهادینه کنند.

در نهایت، فرهنگ‌سازی اثر‌بخش زمانی محقق می‌شود که سازمان رویکردی یادگیرنده و نو‌آورانه اتخاذ کند. فراهم‌سازی بستر‌های آزمایش، بازخوردگیری، تبادل تجربه و حمایت از یادگیری مستمر، امکان سازگاری فعال با فناوری می‌آورد.

 رهبری تحول و ابعادش

رهبری تحولی (Transformational Leadership)  به عنوان سبکی از رهبری که بر چشم انداز، انگیزش، تحریک ذهنی و توجه فردی تأکید دارد رهبری تحولی شامل چهار مؤلفه اصلی است: نفوذ ایده آل شده(Idealized Influence)   انگیزش الهام بخش (Inspirational Motivation)  ، تحریک ذهنی (Intellectual Stimulation) و توجه فردی (Individualized Consideration).   این مؤلفه‏‏ها زمینه ای فراهم می‏کنند تا رهبران بتوانند کارکنان را در مسیر تغییر هدایت کنند و فرهنگ سازمانی نوآور و انعطاف پذیر ایجاد نمایند (Acolio & Bass, 1995)

مدیریت تغییر و بعد انسانی : هوش مصنوعی صرفاً تغییر در فناوری نیست؛ بلکه در فرهنگ و رفتار سازمانی هم به همراه دارد. مدیریت تغییر سنتی کافی نیست و لازم است کارکنان از همان ابتدا در فرآیند ورود AI مشارکت داشته باشند. ایجاد شفافیت در تصمیمات خودکار و آموزش مناسب می‏تواند مقاومت را کاهش دهد.

تاًثیر بر منابع انسانی: هوش مصنوعی نقش منابع انسانی را نیز تغییر داده است. از استخدام تا ارزیابی عملکرد، AI می‏تواند فرآیند‏‏ها را سریع‏تر و دقیق‏تر کند. اما بدون مراقبت، احتمال خطا و تعصب وجود دارد. بنابراین HR باید نقش فعال در طراحی فرآیندها و آموزش کارکنان داشته باشد.

نقش هوش مصنوعی

هوش مصنوعی ابزارهایی فراهم می‏آورد که رهبران تحولی می‏توانند با آنها اثربخشی خود را افزایش دهند. از جمله این ابزارها می‏توان به تحلیل‏های پیش بینی کننده، خودکارسازی وظایف تکراری و ارائه داده‏های بلادرنگ برای تصمیم‏گیری اشاره نمود.

این فناوری ها به رهبران کمک‏ ‌می‌‏‏‏‏‏‏‏‏‏کنند تا تمرکز خود را بر مسائل استراتژیک و انسانی معطوف کنند و نوآوری و خلاقیت سازمانی را تقویت نمایند.رهبری تحولی و هوش مصنوعی باعث هم افزایی‏‏هامی شود

هوش مصنوعی و تغییر در سازمان ها

هوش مصنوعی سازمان ها را وادار کرده تا فرایند‌های‏‏‏‏‏‏‏‏‏ کاری ‌، ‏‏‏‏‏‏‏‏‏تصمیم‌گیری و مدل‌های‏‏‏‏‏‏‏‏‏ کسب و کار خود را بازنگری کنند. یکی از مقالات بررسی شده نشان ‌می‌‏‏‏‏‏‏‏‏‏دهد که ورود AI به سازمان ها مسیر مشخصی دارد: ابتدا نمونه‌سازی و آزمایش‌، ‏‏‏‏‏‏‏‏‏سپس یکپارچه‌سازی و نهایتاً مقیاس‌دهی در کل سازمان. این مسیر نیازمند همکاری میان فناوری و نیروی انسانی است تا موفقیت کامل حاصل شود.

تعامل رهبری تحولی و هوش مصنوعی

• رهبران تحولی با ارائه چشم اندازی روشن از آینده‌ی هوشمند، می‌‌توانند کارکنان را به پذیرش فناوری تشویق کرده و مقاومت در برابر آن را کاهش دهند. هم زمان، هوش مصنوعی می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‌تواند داده ها و بینش های بلادرنگ فراهم آورد که رهبران از آن برای تحریک ذهنی کارکنان، ارتقاء ایده‌ها استفاده می کنند. مدیریت تغییر سنتی (اطلاع‏رسانی، آموزش، انگیزش) برای ورود AI کافی نیست؛ نیاز به کارکردهای جدیدی مانند «تبادل معنا» (Sensemaking) در میان کارکنان و نقش‏های پل‏زننده بین تحلیلگران داده و کارمندان میدانی وجود دارد. مشارکت ذی نفعان از مراحل اولیه و طراحی مکانیزم‏های شفاف برای توضیح تصمیمات خودکار، مقاومت را کاهش می‏دهد.

ورود AI به سازمان‏ها مسیر مشخصی دارد: ابتدا نمونه سازی و آزمایش، سپس یکپارچه‏سازی و نهایتاً مقیاس‏دهی در کل سازمان. این مسیر نیازمند همکاری میان فناوری و نیروی انسانی است تا موفقیت کامل حاصل شود.

شاخص‌های‏‏‏‏‏‏‏‏‏ کلیدی عملکرد (KPI) که باید دنبال شود:

• کاهش زمان پردازش یا پاسخ (ساعت/ روز)
• نرخ خطا/ دقت (accuracy , precision)
• درصد خودکارسازی (% tasks automated)
• صرفه‌جویی هزینه ( EUR یا درصد)
• رضایت کارکنان/ مشتری ( NPSیاCSAT )
• زمان تا رصد و اصلاح مدل (model drift detection time)

AIمیتواند روی مهارت ها، نقش ها و طراحی شغل  تغییر ایجاد ‌کند تحول دیجیتال مبتنی بر AI نیازمند تجدید‌نظر در مدل‌های‏‏‏‏‏‏‏‏‏ کسب و کار، یادگیری سازمانی و سرمایه گذاری در مهارت‌هاست.

برای شروع کار ابتدا بایست:

• شروع با آگاهی پایه‌ای (Basic Literacy)

پیش از ورود به جزئیات، کارکنان باید درک روشی از مفاهیم زیر داشته باشند:

• هوش مصنوعی چیست و چگونه کار میکند.
• داده چیست و چرا ارزشمند است.
• تفاوت داده‌های عادی و داده‌های حساس.
• خطرات بالقوه هوش مصنوعی(سوگیری، نشت اطلاعات، تصمیم گیری ناعادلانه، مدل‌های زبان بزرگ و……)
• کاهش خطاهای انسانی

سیستم‌های هوش مصنوعی در پردازش داده، تحلیل اطلاعات و اجرای فرایند‌ها، درصد خطا را به حداقل می‌رسانندوکاهش هزینه‌های ناشی از دوباره‌کاري، اصلاح خطا و اتلاف منابع را ازبین می برند.

• بهینه‌سازی تصمیم گیری

هوش مصنوعی می‌تواند بر اساس داده‌های واقعی، الگو‌های پنهان را شناسایی کرده و راهکار‌های دقیق ارائه دهد.

مانند: پیش‌بینی فروش-تحلیل ریسک -پیشنهاد بهترین تخصیص منابع که در نتیجه کاهش هزینه‌های ناشی از تصمیم‌گیری‌های نادرست یا پرریسک است.

• مدیریت هوشمند منابع انسانی

ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی می‌توانند به موارد زیر کمک کنند:

• بهینه‌سازی برنامه‌ریزی شیفت‌ها
• کاهش هزینه‌های استخدام با غربالگری خودکار رزومه‌ها
• تحلیل عملکرد کارکنان و جلوگیری ار افت بهره‌وری

درنتیجه کاهش هزینه‌های نیروی انسانی و افزایش بهره‌وری.

• نگهداری و تعمیرات پیشگویانه(Predictive Maintenance)
• در صنایع، دستگاه‌ها قبل از خرابی نشانه‌هایی دارند که هوش مصنوعی آن‌ها را تحلیل میکند وباعث جلوگیری از توقف فعالیت‌ها، کاهش هزینه تعمیرات می شود
• بهینه‌سازی زنجیره تامین و لجستیک

سیستم‌های هوشمند ‌می‌‏‏‏‏‏‏‏‏‏توانند:

• میزان موجودی را بهینه مدیریت کنند
• مسیر‌های حمل‌ونقل را کوتاه‌تر کنند
• از انبار‌داری غیرضروری جلوگیری کنند

درنتیجه کاهش هزینه‌های انبار، حمل‌ونقل تحویل.

• شخصی‌سازی خدمات برای مشتریان

با تحلیل داده‌های مشتریان، هوش مصنوعی کمک می‌کند خدمات و محصولات دقیق‌تر به نیاز‌ها پاسخ دهند. در نتیجه افزایش فروش، کاهش هزینه تبلیغات غیرهدفمند و بهبود نگهداشت مشتری.

 

کاهش هزینه ها در سازمان‌ها با استفاده از هوش مصنوعی

به کارگیری هوش مصنوعی در سازمان‌ها می‌تواند به صورت مستقیم و غیر مستقیم منجر به کاهش هزینه‌ها شود. این کاهش هزینه ناشی از بهبود کارایی، حذف خطاهای انسانی، تسریع فرایند‌ها و تصمیم‌گیری دقیق‌تر است. مهم‌ترین روش‌ها عبارت‌اند ازخودکار‌سازی فرایند‌های تکراری ( Automation)هوش مصنوعی می‌‌تواند بسیاری از فعالیت‌های اداری، مالی، پشتیانی و خدمات مشتری را به صورت خودکار انجام دهد؛ مانند:صدور فاکتور، ثبت داده‌، گزارش‌گیری وپاسخ‌دهی خودکار به درخواست‌ها وزمان بندی جلسات و فرایندها است که درنتیجهکاهش زمان انجام وظایف، کاهش هزینه نیرو‌ی انسانی، و افزایش سرعت عملیات.

پیشنهاد‌ها‌ی مدیریتی

1. تدوین نقشه راه هوش مصنوعی سازمانی با اهداف و شاخص های قابل اندازه گیری
2. تشکیل واحد تحول دیجیتال یا کارگروه هوش مصنوعی در ساختار سازمان
3. ایجاد بانک داده ویکپارچه بعنوان زیرساخت اصلی تحلیل های هوشمند
4. استفاده از نسخه های امن و بومی ابزارهای هوش مصنوعی برای حفظ حریم خصوصی
5. همکاری با دانشگاه ها و شرکتهای فناور داخلی جهت بومی سازی راه حل ها

چالش ها و فرصت ها:

پیاده سازی هوش مصنوعی همراه با فرصت‌های‏‏‏‏‏‏‏‏‏ زیادی است‌،مانند:

• تصمیم‏گیری‏های دقیق‏تر مبتنی بر داده
• کاهش هزینه‏‏ها و افزایش بهره‏وری
• ارتقای خلاقیت و نوآوری سازمانی
• توانایی پیش‏بینی تحولات بازار

 

‏‏‏‏‏‏‏‏‏اما چالش‌ها‏‏‏‏‏‏‏‏‏ئی نیز وجود دارد مانند:

• مقاومت فرهنگی در برابر فناوری
• کمبود مهارت‏های دیجیتال در مدیران
• مسائل اخلاقی و حریم خصوصی داده‏‏ها
• خطر جایگزینی نقش انسانی با الگوریتم‏‏ها

برای غلبه بر این چالش‏‏ها، پیشنهاد می‏شود سازمان‏ها از مدل مشارکتی استفاده کنند یعنی ترکیبی از کارشناسان فناوری، مدیران  و متخصصان داده در قالب یک تیم مشترک تصمیم گیرنده.وقتی داده‏‏ها و تجربه کافی جمع شد، می‏توانید یک مدل اختصاصی AI  برای سازمان خودتون بسازید.

سازمان‌هایی‏‏‏‏‏‏ که این چالش ها را مدیریت کنند‌، ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‌می‌‏‏‏‏‏‏‏‏‏توانند تحول عمیق و پایدار ایجاد کنند. مدیران تحولی باید این چالش‏‏ها را بشناسند و راهبردهایی برای توازن بین انسان و ماشین طراحی کنند.

 

مدیریت تحولی بدون هوش مصنوعی ناقص و کند است و هوش مصنوعی بدون مدیریت تحولی بی‏هدف و گمراه کننده است. آینده از آن سازمایی‏ است که بتوانند فناوری را در خدمت انسان قرار دهند نه برعکس.

امروزه هوش مصنوعی در حوزه‏های مختلف مدیریت بکار گرفته می‏شود:

مدیریت منابع انسانی: غربال رزومه‏‏ها با الگوریتم‏های یادگیری ماشین، ارزیابی عملکرد مبتنی بر داده و حتی پیش بینی نرخ ترک کارکنان.

مدیریت بازاریابی: تحلیل رفتار مشتریان، پیش‏بینی فروش و طراحی کمپین‏های شخصی‏سازی شده.

مدیریت مالی: پیش‏بینی ریسک، کشف تقلب و تحلیل جریان نقدینگی.

مدیریت استراتژیک: تحلیل داده‏های محیطی برای تصمیم‏سازی سریع تر.

اما باید توجه داشت که هوش مصنوعی فقط ابزار نیست، بلکه یک شریک فکری جدید برای مدیران آینده است.

تعامل مدیریت تحولی و AI

 

• هوش مصنوعی‏های عمومی (برای تمام سازمان‏‏ها)

این ابزارها تقریباً در هر سازمانی ارزش ایجاد می‏کنند:

 

نمونه ابزارها			حوزه
	)          ….. مثل من Chat GPT( Microsoft Copilot, Goo …Gemini		اتوماسیون اداری و ارتباطات
	Power BI + Copilot                         Tableau AI, ChatGPT Advanced Data Analysi		تحلیل داده و تصمیم گیری
	Notion AI, Confluence Obsidian + AI		مدیریت دانش سازمانی
	Hubspot AI, Salesforce (CRM) Einstein, Zoho Zia		پشتیبانی مشتریان

 

• هوش مصنوعی‏های تخصصی (وابسته به نوع سازمان)

ابزارهای مفید			نوع سازمان
	،(Uipath AI مثل) RPA داخلی Chatbots		سازمان خدماتی / دولتی
	Predictive Maintenance AI, IOT Analytics		تولیدی / صنعتی
	Jasper AI, Midjourney, Copy ai, ChatGPT Vision		بازاریابی و فروش
	HireVue AI, Recruitee AI Linkedln Talent AI		منابع انسانی
	MindBridge AI, ChatGPT+ Excel		مالی و حسابداری

هوش مصنوعی سازمانی

(Enterpeise AI)

اگر سازمان شما بزرگ است  (مثلاً بالای 100 نفر نیرو)، می‏توانید از مدل‏های سازمانی بهره ببرید:

ادغام شده با Word Excel, Outlook			· Microsoft 365 Copilot
	با امنیت سازمانی، اتصال به داده‏های داخلی		· ChatGPT Enterprise
	برای ساخت مدلها اختصاصی سازمان		· Google Vertex AI  یا Azure AI Studio

• پیشنهاد من برای شروع

اگر می‏خواهی تازه AI را وارد سازمان کنی:

• از Copilot  یا   Chat GPT  برای کارکنان شروع کن Z افزایش بهره وری سریع
• داده‏های سازمانت را منظم و دیجیتال کن (بدون داده، هوش مصنوعی کم‏اثر است)
• یک پروژه آزمایشی (Pilot project)تعریف کن (مثلاً اتوماسیون پاسخگویی به  مشتریان)

 

ضرورت استفاده از هوش مصنوعی در سازمان‏ها

• افزایش بهره‏وری اداری: هوش مصنوعی می‏تواند وظایف تکراری مانند تهیه گزارش، تنظیم مکاتبات و ثبت نام دانشجویان را خودکار کند.
• بهبود تجربه یادگیری: ابزارهای هوش مصنوعی قادرند محتوا را با توجه به نیاز و توانایی هر دانش آموز شخصی‏سازی کنند.
• تحلیل داده‏های آموزشی: از طریق داده کاوی و یادگیری ماشین، مدیران می‏توانند روندهای عملکرد تحصیلی، نقاط ضعف و نیازهای آموزیشی را شناسایی کنند.
• تصمیم گیری هوشمند: داشبوردهای مبتنی بر داده، به مدیران امکان می‏دهند تصمیمات استراتژیک‏تری در حوزه منابع انسانی، بودجه و برنامه‏ریزی آموزشی اتخاذ کنند.

مراحل پیاده سازی هوش مصنوعی در سازمان‏ها

الف) مرحله اول: نیاز سنجی و آماده‏سازی زیر ساخت

در این مرحله باید وضعیت فعلی سازمان از نظر فناوری، مهارت کارکنان و سطح داده‏های موجود ارزیابی شود.

• پیشنهاد می‏شود کمیته‏ای با حضور نمایندگان آموزش، فناوری اطلاعات و مدیریت تشکیل گردد تا نیازها و اولویت‏‏ها مشخص شود.

ب) مرحله دوم : انتخاب ابزارها و فناوری‏های مناسب

انتخاب ابزار باید با توجه به اندازه سازمان و نوع فعالیت آموزشی انجام شود.

 

ج) مرحله سوم: اجرای پایلوت (آزمایشی)

اجرای یک پروژه آزمایشی در مقیاس محدود – مثلاً «اتوماسیون پاسخ گویی به دانشجویان» – به سازمان کمک می‏کند نقاط قوت و ضعف را شناسایی و قبل از گسترش، اصلاح کند.

د) مرحله چهارم: آموزش و فرهنگ سازی

یکی از دلایل شکست پروژه‏های AI، مقاومت کارکنان است.

بنابراین، باید کارگاه‏های آموزشی برای مدیران، معلمان و کارکنان برگزار شود تا فواید استفاده از هوش مصنوعی و روش‏های صحیح تعامل با آن را بیاموزند.

هـ) مرحله پنجم: گسترش و استقرار کامل

پس از موفقیت مرحله آزمایشی، می‏توان استفاده از هوش مصنوعی را به سایر حوزه‏‏ها مانند مدیریت منابع انسانی، تحلیل یادگیری و سیستم‏های پیشنهادگر آموزشی توسعه داد.

جمع بندی و توصیه ها: جمع بندی مدیریتی

کاهش هزینه با هوش مصنوعی زمانی محقق می‌شود که:

• فرایند‌ها دیجیتال و داده محور شوند
• کارکنان آموزش ببنند
• ساختار سازمانی آماده تحول باشد
• پیاده‌سازی تدریجی و مستمر صورت گیرد

هوش مصنوعی نه‌تنها هزینه ها را کاهش می‌دهد، بلکه کیفیت، سرعت و دقت سازمان را نیز ارتقا می‌بخشد

آموزش «مسائل اخلاقی و حریم خصوصی هوش مصنوعی» در سازمان‌ها باید ساختار‌مند، کاربردی و مبتنی بر فرهنگ سازمانی باشد هوش مصنوعی تحولی واقعی در مدیریت ایجاد کرده است. برای موفقیت، سازمان ها باید فناوری، نیروی شفافیت و مشارکت فعال ذی نفغان از عوامل کلیدی موفقیت هستند. مطالعه و استفاده از تجربه‌های‏‏‏‏‏‏‏‏‏ جهانی ‌می‌‏‏‏‏‏‏‏‏‏تواند مسیر سازمان ها را برای رسیدن به بهره وری و نوآوری هموار کند.

• هوش مصنوعی دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی برای بقا و رقابت پذیری در نظام آموزشی مدرن است. سازمان‌ها که به صورت هدفمند و تدریجی به سمت پیاد‌ه‌سازی هوش مصنوعی حرکت کنند، نه تنها بهره‏‌وری خود را افزایش می دهند، بلکه تجربه‌ای شخصی‌سازی شده و اثربخش‌تر برای یادگیرندگان فراهم می‌کنند.
• کلید موفقیت در این مسیربینش مدیریتی با تحول فناورانه است؛ یعنی درک این نکته که هوش مصنوعی جایگزین انسان نیست بلکه ابزار توانمند‌سازی است.
• مقاله از: دکتر نوشا هژبرنژاد، استاد دانشگاه