در دل تاریکی، حتی یک جرقه امید هم می‌تواند مسیر آینده را روشن کند.»

در روزگاری که کشور با مجموعه‌ای از بحران‌های اقتصادی، اعتقادی و مدیریتی دست‌وپنجه نرم می‌کند، امید و انگیزه نه‌تنها در میان اقشار ضعیف جامعه بلکه در میان نخبگان، کارآفرینان و نیروهای متخصص نیز در حال افول است. تورم، فرار مغزها، بی‌اعتمادی عمومی و ضعف حکمرانی در زیرساخت‌های اساسی چون آب، برق، آموزش و اخلاق اجتماعی، مردم را در نوعی بلاتکلیفی قرار داده است. در چنین شرایطی، دکتر فردین شورج، استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه کارآفرینی، بعد از سخنرانی در جمع کارآفرینان در مصاحبه ای که براساس سخنرانی انجام گرغت به گفت‌وگویی متفاوت نشستیم. دکتر شورج در کنار نقد صریح وضعیت موجود، نگاهی علمی و عمیق به مفهوم انرژی، انگیزه و امید دارد.

خبرنگار: جناب دکتر، ما در شرایط دشواری به سر می‌بریم. بسیاری از مردم احساس خستگی، افسردگی و بی‌انگیزگی دارند. تحلیل شما از این وضعیت چیست؟
دکتر شورج: اجازه بدهید صریح بگویم: این خستگی عمومی ، محصول یک حکمرانی ناکامل است . وقتی عدالت اقتصادی برقرار نیست، صدای نخبگان شنیده نمی‌شود و سیستم‌ها به جای اصلاح، خودتکرار و فرساینده‌اند، طبیعی‌ست که مردم انگیزه‌شان را از دست بدهند. اما در همین نقطه، بازگشت به مبانی علمی و انسانی می‌تواند مسیر تازه‌ای پیش پای ما بگذارد.
خبرنگار: شما در سخنرانی خود نیز به این مسئله اشاره کردید ؛ منظورتان از بازگشت به مبانی علمی چیست؟ لطفاً با مثالی توضیح دهید.
دکتر شورج: اجازه بدهید از دانش فیزیک بگویم. طبق نظریه کوانتوم، تمام جهان از انرژی ساخته شده است. ما انسان‌ها نیز از ذراتی ساخته‌ایم که ذاتاً انرژی هستند. هر سخن، لبخند یا حرکت ما حامل انرژی است. وقتی در جامعه‌ای انرژی ناامیدی، ترس یا بی‌اعتمادی منتشر شود، این وضعیت به سرعت گسترش می‌یابد. اما برعکس، اگر ما آگاهانه تصمیم بگیریم عشق، امید و انگیزه منتشر کنیم، جامعه به‌تدریج بهبود می‌یابد.

خبرنگار: یعنی به رغم همه مشکلات موجود در کشور، شما به قدرت انرژی انسانی در تغییر جامعه باور دارید؟
دکتر شورج: صددرصد. تغییر از ذهن آغاز می‌شود و با کنش‌گری اجتماعی معنا می‌یابد. ما نمی‌توانیم همیشه منتظر تغییرات از بالا باشیم. انرژی مثبت، تفکر آینده‌نگر و رفتار جمعی می‌تواند زیرساخت‌های فروریخته را بازسازی کند.

خبرنگار: ولی بسیاری از جوانان می‌پرسند: وقتی ساختارها خراب است، انگیزه داشتن چه فایده‌ای دارد؟
دکتر شورج: سؤال درستی‌ست. اما پاسخ من این است: ما اگر به ساختن امید نپردازیم، قطعاً ویرانی ادامه می‌یابد. ما می‌توانیم یا قربانی بمانیم یا بازیگر شویم. در نظام‌هایی که حتی اصلاح‌ناپذیر به نظر می‌رسند، این مردم‌اند که باید تغییر را آغاز کنند. با حرکت‌های کوچک، رفتارهای امیدآفرین، تولید دانش، کارآفرینی، اخلاق‌گرایی و گفت‌وگو.

خبرنگار: پس شما معتقدید حتی در دوران «آتش‌بس» کنونی، باید خود را برای ساختن آماده کرد؟
دکتر شورج: بله. من به عرض کارآفرینان نیز رساندم که اتفاقاً زمان آتش‌بس بهترین زمان برای بازسازی ذهن، ساختار و اعتماد اجتماعی‌ست. ما در آرامش‌های شکننده باید بذر آینده را بکاریم، نه اینکه منتظر طوفان بعدی بمانیم. این زمان‌ها فرصتی هستند برای درون‌نگری و اقدام مسئولانه. من می‌گویم: «قبل از بروز مشکل، باید فکر چاره باشیم؛ نه اینکه مضطرب و بلاتکلیف بمانیم.»

خبرنگار: اگر بخواهید یک پیام نهایی برای مردم و مسئولان بدهید، چه می‌گویید؟
دکتر شورج: به مسئولان می‌گویم: تا دیر نشده، مردم را باور کنید، شفافیت را بپذیرید و از نخبگان واقعی حمایت کنید. و به مردم می‌گویم: شما صاحب انرژی بی‌نظیری هستید. این انرژی را صرف ترس و ناامیدی نکنید. بایستید، بسازید، بذر بکارید، حتی اگر برداشت آن با شما نباشد. ایران به چراغ‌های روشن نیاز دارد؛ حتی اگر اطرافش تاریک باشد.